Novedades

Grupo de turistas en bicicleta por la ciclovía de Maipú, con una de las acequias de Mendoza al costado

De acequia’s van Mendoza: een gids om ze (in stijl) te overleven na drie terroir-malbecs

MAIPU BIKES · HUMOR · DE ACEQUIA’S OVERLEVEN

De acequia’s van Mendoza: een gids om ze (in stijl) te overleven na drie terroir-malbecs

Wat de acequia’s van Mendoza zijn, waar ze voor dienen en hoe je ermee samenleeft zonder natte voeten.

Kom je op bezoek, dan loop je vroeg of laat tegen de acequia’s van Mendoza aan. Dit is de gids die niemand je gaf op het vliegveld of het busstation, en die in geen enkele goede reisgids staat. De gids om de acequia’s te overleven zonder je waardigheid te verliezen.

Je kwam naar Mendoza voor de wijn, de bergen en de zonsondergangen. Je deed alles goed: zonnebrand, reservering bij het wijnhuis, comfortabele sneakers en een malbec op de planning, zo een die je beschrijft met woorden als “zijdezachte tannines”. Alles onder controle.

Tot je een stap zet en de grond ophoudt te bestaan.

Rustig. Het is niet jouw schuld. In jouw stad houdt de stoep op bij de straat. In Mendoza houdt de stoep op bij een eeuwenoud irrigatiesysteem. Dat is een paradigmaverschuiving, en die zijn nooit makkelijk.

Welkom: je hebt net kennisgemaakt met de acequia. En zij had jou als eerste in de gaten.

01 · WAT HET IS

Wat zijn de acequia’s van Mendoza? (de versie die je tussen twee glazen door begrijpt)

Een acequia is een open irrigatiekanaal dat langs straten, lanen en pleinen loopt. Het brengt water uit de Andes, van de smeltende sneeuw, en verdeelt het over de hele stad.

Een tip voor de goede verstandhouding: noem het liever geen “sloot” (zanja). Niemand zal je berispen, maar je ziet op het gezicht van de Mendocino dezelfde pijn die een sommelier voelt als iemand ijs in een malbec doet.

Waar is het voor? Voor iets simpels en geniaals: de bomen water geven. Mendoza ligt in een woestijngebied. Zonder acequia’s zouden er geen groene tunnels zijn, geen schaduw op de lanen en geen koele pleinen. Er zou zon zijn, steen en veel heimwee.

Acequia tussen de rijen van een wijngaard in Mendoza, met smeltwater
In de wijngaarden loopt de acequia tussen de rijen: zo komt het smeltwater bij elke wijnstok.

Met andere woorden: Mendoza is niet van nature groen. Het is groen uit pure koppigheid. De Huarpe regelden het water al lang voordat het woord “toerisme” bestond, en vandaag heeft alleen al de stad Mendoza bijna 450 kilometer aan acequia’s, volgens de gemeente (MDZ).

Ter vergelijking:

  • Dat is meer dan de oversteek van Mendoza naar Santiago de Chile (zo’n 360 km).
  • Genoeg om heen en terug naar San Juan te gaan (zo’n 170 km per enkele reis) en dan heb je nog meer dan 100 km acequia over.
  • En dat is alleen de stad: Godoy Cruz, Guaymallén, Las Heras en Maipú hebben hun eigen.

Kortom: de acequia’s van Mendoza zijn een rivier die in stukjes is gehaald en netjes over de hele stad is verdeeld.

Toeristen op de fiets op het fietspad van Maipú, naast een van de acequia’s van Mendoza
De acequia’s van Mendoza lopen langs een groot deel van het fietspad in Maipú.

Begrijpen wat ze zijn is de eerste stap om de acequia’s te overleven.

02 · DE REPUTATIE

De oudste toeristenval ter wereld (zonder kwade bedoelingen)

Sommige lokale gidsen noemen de acequia’s van Mendoza liefkozend “toeristenvallen”. Niet omdat ze bedoeld zijn om je te vangen, maar omdat ze zonder handleiding komen. Niemand waarschuwt je op het vliegveld: “Welkom, de stoep is een meter korter dan hij lijkt.”

De acequia biedt geen excuses aan. Ze was er eerder dan jij, eerder dan je grootouders en eerder dan wifi. Ze heeft eeuwenlang geduld: ze wacht rustig op je, koel en lekker in de schaduw.

03 · DE FASES

De vijf fases van de bezoeker die de acequia’s probeert te overleven

  1. Nieuwsgierigheid: “Wat leuk, een kanaaltje.”
  2. Bewondering: “Wat een vernuftig systeem.”
  3. Zelfvertrouwen: “Ik heb het door.”
  4. Plotwending.
  5. Wijsheid: “Nu snap ik waarom iedereen hier zo elegant naar de grond kijkt.”

Kom je bij fase 5 zonder fase 4 mee te maken, gefeliciteerd: je hebt de reflexen van een Mendocino en je bent een minderheid. Ben je wel door fase 4 gegaan, ook gefeliciteerd: je hebt een verhaal voor elke barbecue in de rest van je leven.

04 · EEN WAAR VERHAAL

Het beroemde geval van de “waardeloze service”

Een paar jaar geleden viel een toerist op zijn eerste dag in een acequia en zette hij een onberispelijke review online: “waardeloze service”. En eerlijk is eerlijk, hij had een punt. Niemand heette hem welkom. Niemand gaf hem een handdoek. En een diploma? Vergeet het maar.

De Mendocino’s reageerden met honderden tegelijk: sommigen legden het irrigatiesysteem uit met het geduld van een kleuterjuf, anderen verdedigden de acequia als een familielid. Want zo gaat dat hier: je mag klagen over het verkeer, de hitte of het parkeren, maar van de acequia houd je als van een tante. Een tante die je nat maakt, maar toch een tante.

Moraal: om de acequia’s te overleven heb je niets aan een slechte review; aan de zaklamp van je telefoon wel.

05 · ERVARINGEN

Ervaringen van mensen die de acequia’s overleefden (gelogen, ze zijn verzonnen)

Zoals grote merken dat doen, wilden we ervaringen van tevreden klanten toevoegen. Ze zijn allemaal verzonnen. De acequia daarentegen is heel echt.

“Ik zat tussen twee wijnhuizen, fietste als een kampioen, en dat ding slokte me op. Ik kwam er nat uit, maar met een geweldig verhaal.”

— Nicolás, Buenos Aires ⭐⭐⭐⭐⭐

«つめたい、でもたのしい!» (Tsumetai, demo tanoshii!)

— Taio, Japan ⭐⭐⭐⭐⭐ We begrepen het niet, want we spreken geen Japans, maar aan zijn glimlach zagen we dat alles goed was.

“Ik ben drie keer in dezelfde acequia gevallen. Nu zijn we vriendinnen. Ik heb haar een naam gegeven.”

— Martina, Córdoba ⭐⭐⭐⭐

“In mijn stad trouw je met iemand van daar als je in een kanaal stapt. Hier viel ik er helemaal in en niemand vroeg me ten huwelijk. Toch vijf sterren.”

— Hans, Freiburg ⭐⭐⭐⭐⭐

“Woef.”

— Firulais, hond uit Mendoza, vaste gebruiker ⭐⭐⭐⭐⭐

“Ik open de sluis op het juiste moment. Wat daarna gebeurt, valt niet onder mijn bevoegdheid.”

— Een tomero die liever anoniem bleef ⭐⭐⭐⭐⭐

06 · CULTUUR IN MENDOZA

De acequia’s van Mendoza zijn geen infrastructuur: ze zijn familie

Voor een Mendocino is de acequia geen “kanaal”. Ze hoort bij de jeugd.

Vraag het aan een willekeurige inwoner en hij vertelt je dat hij als kind papieren bootjes vouwde en ze in de acequia liet varen om te zien welk het eerst bij de hoek was. Epische races, met live-commentaar, en altijd één bootje dat in de eerste bocht schipbreuk leed door een plataanblad.

Sommigen herinneren zich dat ze haar midden in de zomer als geïmproviseerd zwembad gebruikten. Daar stoppen we het verhaal met een verantwoordelijk volwassen gezicht: het is geen zwembad, zwemmen of spelen in de kanalen mag niet en kan gevaarlijk zijn. Het water kan plotseling stijgen, takken en voorwerpen meesleuren, en het is niet drinkbaar. Nostalgie mag; voor een duik kun je beter naar een echt zwembad.

Wat je op een hete dag wel ziet, is een dappere ziel die op de rand zit, voeten in het water, spa-gezicht en nul schuldgevoel. En ernaast, bijna zeker, een hond. Want de honden van Mendoza hebben alles eerder begrepen dan wij: voor hen is de acequia drinkbak, ventilator, zwembad en sociaal netwerk tegelijk. Zie je er een als een tevreden gepensioneerde in het water liggen, maak je geen zorgen: hij doet precies waarvoor hij gekomen is.

Acequia met water onder de bomen in Mendoza, ideaal voor papieren bootjes
Een acequia onder de bomen in Mendoza: het officiële parcours voor races met papieren bootjes.

En familie respecteer je: de acequia’s overleven betekent ook goed voor ze zorgen.

07 · DE TOMERO

De tomero: de dj van het water

Tomero opent de sluis van een irrigatiekanaal in Mendoza
De tomero in actie: één draai aan de slinger en het water verandert van richting.

Achter elke stromende acequia zit iemand die beslist wanneer ze stroomt. Op de boerderijen en irrigatiekanalen van Mendoza is er de tomero: de persoon die de sluizen opent en sluit, zodat het water volgens de irrigatiebeurten bij elke boerderij, wijngaard of akker komt. Weten wanneer de beurt wisselt helpt ook om de acequia’s te overleven: een kanaal dat ’s ochtends droog staat, kan ’s middags vol zijn.

Hij is eigenlijk de dj van het water: hij bepaalt wanneer op welke boerderij de muziek speelt. En zoals elke goede dj neemt hij geen geschreeuwde verzoekjes aan.

Boven de tomero staan de kanaalinspecteurs, gekozen door de irrigeerders zelf en onder toezicht van het Algemeen Departement voor Irrigatie. In Mendoza heeft het water dus verkiezingen, autoriteiten, beurten en zelfs dienstregelingen. Sommige provincies zijn minder georganiseerd bij het verdelen van concertkaartjes.

08 · IN DE WERELD

Bestaat er iets als de acequia’s van Mendoza elders ter wereld? Ja, en het is nog vreemder

New Mexico, Verenigde Staten. Daar zeggen ze ook “acequia”, in het Spaans, en hebben ze een mayordomo die door de buren gekozen wordt om het water te verdelen. Elk voorjaar doen ze la limpia: ze trekken eropuit met schoppen om het kanaal schoon te maken en eten daarna samen. De verre neef van de tomero woont dus in de Amerikaanse woestijn en neemt water ook heel serieus.

Acequia Madre in Santa Fe, New Mexico, met haar irrigatiesluis, een verre verwant van de acequia’s van Mendoza
De Acequia Madre in Santa Fe, met haar sluis: daar heet de tomero mayordomo. Foto: Netherzone / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Valencia, Spanje. Daar zijn de acequia’s zo serieus dat ze hun eigen rechtbank hebben. Al meer dan duizend jaar komt het Waterhof elke donderdag om twaalf uur voor de kathedraal bijeen om waterconflicten hardop te beslechten. UNESCO verklaarde het tot immaterieel cultureel erfgoed van de mensheid. Stel je een rechtbank voor die je veroordeelt omdat je buiten je beurt water gaf. Dat, maar dan echt. De tomero leest het en knikt zwijgend.

Leden van het Waterhof van Valencia bijeen voor de kathedraal om irrigatieconflicten te beslechten
Het Waterhof van Valencia in volle zitting. Foto: José Jordan / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0 igo

Freiburg, Venetië en Amsterdam tegenover de acequia’s van Mendoza

Freiburg, Duitsland. Daar hebben ze de Bächle, kleine kanaaltjes die sinds de middeleeuwen door de oude binnenstad lopen. En een legende: stap je er per ongeluk in, dan trouw je uiteindelijk met iemand uit Freiburg. Let op: het moet per ongeluk zijn; expres telt niet.

Bächle in Freiburg: een waterkanaaltje in de oude binnenstad met speelgoedbootjes, vergelijkbaar met de acequia’s van Mendoza
Een Bächle in Freiburg, met bootjes en al: ook daar houden kinderen races. Foto: Joergens.mi / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

In Mendoza bestaat die legende (nog) niet, maar wij stellen de lokale versie voor: val je in een acequia, dan word je automatisch ere-Mendocino. Bruiloft niet inbegrepen, maar je krijgt wel het recht om de rest van je reis “hier in Mendoza” te zeggen.

Venetië en Amsterdam. Die hebben grachten, zeker. Maar daar is de gracht de bestemming. Hier is de acequia niet om op te varen of een gondeltochtje te maken: ze is er zodat de stad kan bestaan. Infrastructuur met karakter.

Huizen en gracht in Amsterdam, waar de gracht er is om te wandelen en niet voor irrigatie zoals de acequia’s van Mendoza
De grachten van Amsterdam: daar is het water het uitje; hier de irrigatie. Foto: Kaci Baum / Wikimedia Commons, CC0
PlekHoe ze hetenWie het water verdeeltHet verschil
MendozaAcequia’sDe tomeroZe geven de bomen van de hele stad water
New Mexico (VS)Acequia’sDe mayordomoZe bevloeien akkers en elk voorjaar is er “la limpia”
Valencia (Spanje)Acequia’sHet WaterhofConflicten worden beslecht door een rechtbank van meer dan duizend jaar oud
Freiburg (Duitsland)BächleDe stadKanaaltjes in de oude binnenstad, met een trouwlegende
Venetië en AmsterdamGrachten—Om op te varen, niet om te irrigeren

Daar moeten ze de acequia’s ook overleven, alleen zonder drie malbecs ertussen.

09 · OVERLEVEN

Zo overleef je de acequia’s van Mendoza na drie terroir-malbecs

Terroir-malbec heeft body, tannines en een verbazingwekkend vermogen om je het gevoel te geven dat je rechtdoor loopt. Vandaar dit protocol:

  • De bruggetjesregel. Is er een brug, gebruik hem. Is er geen, zoek een andere. Er is geen jury die je sprong beoordeelt, en dit is niet het moment om te ontdekken dat je op school aan atletiek deed.
  • Kijk naar de grond, niet naar de maan. Ja, de maan boven de Andes is prachtig. Dat weet de acequia ook, en ze wacht precies daar op je.
  • Loop in het midden van de stoep. De rand is voor wie mineraalwater dronk.
  • Spring er niet “zomaar” overheen. Die zin was het begin van veel natte verhalen.
  • ’s Nachts dubbel opletten. In het donker is de acequia eigenlijk een hydraulische ninja.
  • Niet naar beneden voor een selfie. Geen foto is een sneaker vol smeltwater waard.
  • Valt er iets in, vraag om hulp. De acequia is geen wandelpad en geen gevonden voorwerpen.
  • Bij onweer: ver weg blijven. Hier stopt de grap: bij zware regen kan het water plotseling stijgen. Blijf uit de buurt van acequia’s en kanalen.
  • Geen afval. De acequia geeft bomen water, ze verzamelt geen alfajor-papiertjes.
Arbeiders maken een acequia schoon in een straat in Mendoza
Een acequia wordt schoongemaakt in de stad: ze geeft bomen water en verzamelt geen papiertjes.

En een laatste sommeliertip: de beste combinatie bij de derde malbec is geen geitenkaas. Het is een taxi.

Vriendinnen op de fiets op het fietspad, tussen de straat en de acequia’s van Mendoza
Straat aan de ene kant, acequia aan de andere: het midden van het fietspad is je beste vriend.
10 · OP DE FIETS

En op de fiets? Zo overleef je de acequia’s al trappend

Als je de wijnroutes per fiets doet, gaan de acequia’s van Mendoza een groot deel van de dag met je mee. Op veel stukken met een fietspad ziet het er zo uit:

  • Rechts: de straat, met auto’s, vrachtwagens, bussen en af en toe een tractor in zijn eigen tempo.
  • In het midden: jij, je fiets en je beste versie.
  • Links: de acequia. Vriendelijk, koel, historisch… en gevreesd.

Het is als een meditatieles. Je mag je niet laten afleiden, niet naar links en niet naar rechts. Je moet aanwezig zijn, hier en nu, precies in het midden van je strook. Boeddhistische monniken doen er jaren over om dat concentratieniveau te bereiken; een fietser in Mendoza heeft genoeg aan één middag tussen de wijnhuizen.

Een paar tips:

  • Fiets in het midden van het fietspad. De linkerrand kijkt uit op de acequia, de rechter op het verkeer. Het midden kijkt uit op de toekomst.
  • Kijk niet naar de wijngaard terwijl je fietst. De fiets gaat meestal waar je kijkt, en de wijngaard ligt meestal aan de kant van de acequia.
  • Wil je een foto, stop dan helemaal en stap af. Foto’s in beweging zijn artistiek, maar soms ook nat.
  • Bewaar de laatste malbec voor het eind. De acequia ziet geen verschil tussen een blije en een verstrooide fietser.

Is het je eerste keer op de route, dan helpt het om te weten wat je meeneemt om de wijnhuizen per fiets te bezoeken en of het veilig is om tussen wijnhuizen te fietsen.

Toeristen op het fietspad van de Wijnroute van Maipú, tussen de drukke straat en de acequia
De typische geografie van de Wijnroute per fiets: straat, fietspad en acequia.
11 · VRAGEN (DIE NIEMAND STELDE)

Veelgestelde vragen om de acequia’s te overleven (niemand stelde ze, maar we beantwoorden ze toch)

Bijten acequia’s?

Nee. Maar ze mikken heel goed.

Kan ik water uit de acequia drinken?

Nee. Het is irrigatiewater, geen drinkwater. Het is voor de bomen. Zij hebben geen keus; jij wel.

Mag ik in de acequia zwemmen als het heel warm is?

Nee. Het is verboden en kan gevaarlijk zijn: het water kan plotseling stijgen en dingen meesleuren. Daarvoor zijn er zwembaden, en die hebben ook nog ligstoelen.

Waarom hebben sommige acequia’s water en andere niet?

Omdat het water in beurten stroomt. De acequia is niet verdrietig: het is gewoon niet haar beurt.

Wie beslist wanneer het water komt?

De tomero. Zie je hem, groet hem dan met respect. Hij is de belangrijkste dj van de provincie.

Krijg ik een certificaat als ik in een acequia val?

Officieel niet. Officieus ben je al ere-Mendocino.

Mag ik over de acequia springen om af te snijden?

Je kunt het proberen. Maar de bruggetjes zijn er niet voor niets, en geen enkele filmt je voor sociale media.

Wat doe ik als mijn telefoon erin valt?

Ten eerste: spring er niet achteraan. Ten tweede: vraag om hulp. Tot slot: accepteer dat hij nu een interessanter verhaal heeft dan jij.

Mogen honden erin?

Dat doen ze toch wel. Maar als het jouw hond is, let er dan op dat het water niet hard stroomt en dat hij niet van de rand wegdwaalt.

Hoe weet ik dat ik een acequia-expert ben?

Als je de straat oversteekt terwijl je zonder het te merken naar de grond kijkt, en dat zelfs doet als je in een andere stad bent.

12 · TOT SLOT

Conclusie

De acequia’s van Mendoza zijn de stille gastvrouwen van de provincie. Ze zijn de schaduw die je om vier uur ’s middags redt, de groene tunnel van de lanen, de racebaan van de papieren bootjes, het officiële hondenspa en de werkplek van de belangrijkste dj van de provincie. De acequia’s overleven is niet moeilijk: kijk naar de grond, steek over via de bruggetjes en houd je telefoon in je zak.

Dus als je er een ziet, groet haar met respect. Ze is erfgoed, geschiedenis en identiteit.

Want in Mendoza zijn er twee dingen waar je altijd naar moet kijken: het landschap en de grond.

En val je er toch in, geen zorgen: dan hoor je al bij de traditie.

Kom je fietsen tussen acequia’s en wijngaarden?

Twee ervaringen op eigen houtje langs de Wijnroute van Maipú. De acequia’s krijg je er gratis bij. Boek online en betaal in onze winkel.

Self-Guided Wine Bike Tour

Fietsverhuur op eigen houtje

Fiets, helm, kaart en pechhulp. Je kiest je stops binnen het circuit van Maipu Bikes en als een ervan een reservering vraagt, sturen we je de link. Proeverijen en maaltijden betaal je apart. Bij terugkomst wacht de Free Malbec Wine Happy Hour.

Maipu Wine Bike Experience

Route met gecoördineerde reserveringen

Je volgt een route met vaste tijden en wij regelen de reserveringen: Trapiche, Entre Olivos, Viña El Cerno en een lunch met meerdere gangen bij Mevi. Fiets, helm en hulp inbegrepen. Tot slot de Free Malbec Wine Happy Hour.

Maipu Bikes
Geschreven door
Mario Cuello
Mede-eigenaar van Maipu Bikes, fietsverhuur sinds 2009
info@maipubikes.com

Compartir

Deja una respuesta

Tu dirección de correo electrónico no será publicada. Los campos obligatorios están marcados con *